خستگی تصمیم چیست و چگونه از خستگی تصمیم جلوگیری کنیم؟

همان گونه که عضلات ما بعد از کار کردن زیاد خسته می‌شوند، مغز نیز بعد از تصمیم‌گیری‌های متعدد در طول روز، خصوصا در مدیریت، دچار خستگی می‌شود که به آن، خستگی تصمیم(Decision fatigue) می‌گویند.

منظور از خستگی تصمیم چیست؟

ما مدام در حال تصمیم‌گیری هستیم و با هر تصمیمی، یک‌قدم به خستگی تصمیم نزدیک می‌شویم. هر چند همه‌ تصمیم‌ها بزرگ و حیاتی نیستند ولی هر کدامشان، به سهم خود بخشی از انرژی مغزمان را می‌گیرند.

از انتخاب بین دو نوع خمیردندان برای مسواک صبحگاهی و تصمیم‌گیری درباره این که امروز چه بپوشم و انتخاب درجه حرارت بخاری یا کولر ماشین و انتخاب موسیقی برای شنیدن و برداشتن یک نوع پنیر از قفسه پنیرهای سوپرمارکت تا تصمیم‌گیری درباره نحوه برخورد با خطا فرزند و انتخاب بین چند گزینه برای سرمایه‌گذاری، مهاجرت و… همه و همه تصمیم‌گیری هستند.

نکته‌ جالب توجه این که ما بعضی تصمیم‌گیری‌‌ها را عرفا تصمیم‌گیری نمی‌دانیم. مثلا برای بالا رفتن از یک برج که دارای ۳ آسانسور است، وقتی دکمه یکی از آن‌ها را می‌فشاریم، در واقع تصمیم گرفته‌ایم؛ هر چند که آن را در زمره تصمیمات روزانه نیاوریم.

افرادی که کار و زندگیشان به گونه‌ای است که باید مدام تصمیم بگیرند، بیش از بقیه در معرض خستگی تصمیم قرار دارند. در یک تحقیق انجام شده در آمریکا، تعدادی قاضی که باید درباره عفو زندانیان تصمیم‌گیری می‌کردند، مورد بررسی قرار گرفتند. مشخص شد که آن‌ها در ابتدا روز، پرونده‌ها را بهتر بررسی می‌کنند و افراد بیشتری را مشمول عفو می‌دانند، ولی هر چه به پایان روز نزدیک می‌شوند، افراد کمتری را عفو می‌کنند. جالب اینجاست که پرونده‌ها کم و بیش یکسان و قضات نیز ثابت بوده است. آنچه در ساعات پایانی روز تغییر کرده بود، پدیدار شدن حالت خستگی تصمیم بود که هنگام صبح وجود نداشت.

رولف دوبلی در کتاب هنر خوب زندگی کردن می‌گوید:
وقتی مغز به خاطر تصمیم‌گیری‌های متعدد خسته می‌شود، معمولا سرراست‌ترین تصمیمات را می‌گیرد که عمدتا هم بدترین است.

خستگی

خستگی

برای رهایی از خستگی تصمیم چه کنیم؟

۱) فرار از تصمیمات ساده

 وقتی از مارک زاکربرگ بنیان‌گذار و مدیر فیس‌بوک پرسیدند چرا همیشه یک‌نوع تی‌شرت می‌پوشد، پاسخ داد: نمی‌خواهم هر روز صبح درگیر تصمیم‌گیری درباره این باشم که کدام لباس را بپوشم.

او با این کار در واقع، یکی از تصمیمات صبحگاهی‌اش را حذف و انرژی آن را برای تصمیم‌گیری‌های مهم‌تر کاری، ذخیره می‌کند.

خانم آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان هم از این روش استفاده می‌کند و اکثرا یک‌ نوع لباس می‌پوشد. استیو جابز نیز همین‌گونه بود.

برای اینکه خستگی تصمیم دیرتر رخ بدهد، تا حد امکان، خود را در معرض تصمیم‌گیری‌های کم‌اهمیت قرار ندهیم. راهش این است که درباره‌ برخی چیزها، یک تصمیم ثابت بگیریم. به‌عنوان مثال، به‌جای این که هر روز تصمیم بگیریم چه غذایی درست کنیم، یک برنامه هفتگی یا ماهانه تدوین کنیم و از قید تصمیمات روزمره خلاص شویم و انرژی مغزمان را ذخیره کنیم.

یا یک مدیر می‌تواند جلسات خود را فقط در روزهای چهارشنبه برگزار کند و هر که از او وقت بخواهد، به‌جای این‌که فکر کند و درباره‌ زمان جلسه با او تصمیم بگیرد، روز چهارشنبه را با او وعده کند. یا یک پدر روز خاصی را در هفته، برای بیرون بردن بچه‌ها در نظر بگیرد و خیلی از تصمیماتی که امکان ایجاد خستگی تصمیم را دارند. (هر کسی می‌تواند با توجه به زندگی‌اش، چند مورد را مشمول یک تصمیم واحد کند و از تصمیم‌گیری‌های متعدد راحت شود)

۲) زمان‌بندی مناسب برای تصمیم

تصمیمات مهم را، صبح بگیریم. یادمان باشد که هر چه از روز می‌گذرد، به خستگی تصمیم نزدیک‌تر می‌شویم.

۳) کاهش گزینه‌ها

وقتی گزینه‌های قابل انتخاب برای تصمیم‌گیری زیادتر باشد، خستگی تصمیم نیز بیشتر می‌شود.

اگر برای خرید کاغذ دیواری به خیابانی که بورس کاغذ دیواری است برویم، در ده‌ها فروشگاه، صدها طرح می‌بینیم و تعدد گزینه‌های موجود ما را سردرگم می‌کنند. در واقع ما بعد از دیدن ده‌ها طرح اولیه، دچار خستگی تصمیم می‌شویم و بعد از مدتی یکی از طرح‌ها را نه از سر شوق و علاقه که به خاطر خستگی تصمیم و گریز از ادامه این روند انتخاب می‌کنیم.

یکی از راه‌های مواجهه منطقی با تعداد زیاد گزینه‌ها، این است که بجای آن‌ که مثلا ۱۲ گزینه را یکجا بررسی کنیم و به یکی برسیم، آن‌ها را به چند گروه کوچک‌تر تقسیم کنیم و سه‌ تا سه‌ تا بررسی کنیم تا به انتخاب نهایی برسیم.

۴) وقتی دچار خستگی تصمیم هستیم، تصمیم نگیریم.

فرصتی به مغز دهیم تا خود را بازسازی کند. کمی استراحت و خوردن اندکی غذا که گلوکز مغز را تامین کند، می‌تواند خستگی تصمیم را کاهش دهد. نیم ساعت خواب در وسط روز، می‌تواند در جلوگیری از خستگی تصمیم موثر باشد.

۵) انسان‌های کمال‌گرا

انسان‌های کمال‌گرا که می‌خواهند بهترین خروجی را داشته باشند، بیش از بقیه دچار خستگی تصمیم می‌شوند.

 

نظرات خود را در مورد خستگی تصمیم، در پایین همین صفحه و دربخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید: